Voor Els is energie geen onbekend onderwerp. Els werkt onder andere voor de FIXbrigade, waar Stichting Energiebank onder valt, een non-profitorganisatie die zich inzet voor de bestrijding van energiearmoede. Daarmee is haar inzet duidelijk: duurzame en betaalbare energie voor iedereen. Ze vraagt aandacht voor coöperaties en gemeenschappen, waardoor energie geen winstmodel is, maar een recht, waar iedereen toegang tot heeft. Want je huis moet een plek zijn waar je fijn kan leven. 

Ard is al lang actief in de fractie van de PvdA. Hij heeft een scherp oog voor eerlijke verdeling van lasten. Want, zegt hij: “Ik wil geen hoge muren om mijn geluk te beschermen, maar een langere tafel om mijn geluk te delen.” Hij pleitte in zijn maidenspeech voor de prioritering van aanpak voor mensen die het geld niet hebben om hun huis te verduurzamen. Daarmee legt hij de aandacht op mensen in zowel het aardbevingsgebied als mensen die lijden onder energiearmoede. Hij stelt dat het Programma Energie daarmee voorrang moet bieden aan deze mensen die het hun niet kunnen veroorloven om hun huis te verduurzamen.

Lees hieronder een deel uit Els en Ard hun maidenspeech. 

Maidenspeech Els

Ik ben geboren in Zuidwolde. Niet in Groningen, maar in Drenthe. Mijn vader, afkomstig uit Grijpskerk, kreeg daar een baan als hoofd publieke werken. Mijn moeder (ook uit Grijpskerk) heeft haar leven lang terugverlangd naar het weidse landschap van haar jeugd. Om vier uur ‘s middags zat ze wel met de thee klaar voor de kinderen, maar ’s avonds was ze meestal op stap. Bezig met een vergadering her en der, bij de school of de bibliotheek, bij welzijnswerk. Zelf heeft ze geen carrière kunnen maken maar ze stimuleerde alles en iedereen om toch vooral kennis te verwerven. Educatie als het hoogste goed – passend bij de PvdA-idealen van het gezin waar ze groot werd. Mijn vader, afkomstig uit de

christelijke zuil, was niet minder actief. Zijn thema was energie, om precies te zijn: duurzame energie. Hij vond het maar niks dat we energie verspilden door gebrekkige isolatie, pleitte voor een beter gebruik van alternatieve bronnen en was tegen kernenergie. Als ze hadden geweten dat GroenLinks en PvdA hun krachten zouden bundelen in PRO hadden ze

dat vast fantastisch gevonden.

In de jaren ’80 kwam Jan Terlouw als minister van Economische Zaken met het idee om inwoners de kans te geven mee te praten over het energiebeleid. Er werd een participatietraject opgezet en menig werkgroep zag het licht. Zo ook de Werkgroep Brede Energiediscussie Hoogeveen-Zuidwolde, waar mijn vader voorzitter was. Een paar jaar

geleden kreeg ik uit handen van Christien Faber, secretaris van die werkgroep, een keurig stapeltje papier en een stel dia’s. Een verslag van een werkbezoek van de groepsleden, getiteld “Nieuwe energiebronnen in Drenthe”.

Men bezocht een aantal projecten, waaronder de waterzuivering in Meppel waar biogas werd gewonnen uit rioolslib, 16 super-energiezuinige Prego-woningen, met een luchtverwarmingsketel en een zonnegeyser, de werkplaats van Isoluik, een werkgelegenheidsproject, een erfwindmolen te Gasselte, een (zelfgebouwde) mestvergister bij een veehouderij, restwarmte van de DOMO voor zwembad de Peppel en de winning van

stortgas bij de VAM in Wijster. …. Dit was een halve eeuw geleden. Je zou er moedeloos van kunnen worden. Wat is er eigenlijk bereikt in die 50 jaar: we voeren nog steeds dezelfde discussies, zijn nog steeds verslaafd aan aardgas, we praten weer over kernenergie en opslag in zoutkoepels en klampen ons vast aan tech fixes, oplossingen die te mooi zijn om waar te zijn – zoals de SMR’s, de small modular reactors, ook bekend als de “powerpointreactoren”.

Voor een breed gedragen energiebeleid is het bovendien heel belangrijk om te luisteren naar de mensen die de zwaarste lasten dragen. Dat zijn de huishoudens die een groot deel van hun inkomen kwijt zijn aan energie in Groningen zijn we koploper energiearmoede. De kosten voor de verzwaring van het elektriciteitsnet komen uiteindelijk bij hen terecht in

de vorm van vastrechtverhoging (in 2027 naar schatting 140 euro per jaar) en ook de gasprijzen zullen stijgen. Uit argwaan jegens overheidsinstanties maken juist die huishoudens niet zelden liever géén gebruik van regelingen en subsidies die wél voor hen bedoeld zijn.

Het lijkt mij fantastisch als over 50 jaar – ik ben dan 112 – een kleinkind hier staat en kan zeggen: nou oma, dankzij jullie keuzes van toen kunnen wij nu genieten van een schone leefomgeving en betaalbare en groene

energie!

Maidenspeech Ard:

Ik moet eerlijk zijn: ik ben geen geboren Groninger. Ik ben een gelukszoeker uit Overijssel. Opgegroeid in Hasselt, vlakbij Zwolle, in een gereformeerd gezin. Enkele weken nadat ik was geslaagd voor het VWO overleed mijn moeder, na een naar ziekbed. Zij had brute pech. Ik had geen idee wat ik met mijn verdriet moest. Ik ging op zoek naar geluk. In Groningen, waar ik ging studeren. Niet lang daarna volgde Hanneke, mijn vrouw, mij naar deze provincie. Na vijftien jaar Beijum in Stad zijn we naar Noordhorn in het Westerkwartier getrokken.

Op zoek naar geluk. Ik kan niet anders zeggen dan dat we ons geluk gevonden hebben. Een leuk huis, een fijne baan, lieve familie, toffe vrienden en kinderen waar we zielsveel van houden. Het wordt tijd om iets terug te doen. Ik wil geen hoge muren om mijn geluk te beschermen, maar een langere tafel om mijn geluk te delen. Dat kan op veel manieren. Ik ga het proberen vanaf deze plek, door op te komen voor mensen die wat meer geluk verdienen.

Ik ben een sociaaldemocraat in hart en nieren. Ik weet dat je als politicus compromissen moet sluiten, en daartoe ben ik bereid. Het levende bewijs daarvan loopt bij ons thuis rond: een hond. Niet mijn idee. Maar toen mijn vrouw bereid was haar te vernoemen naar de Amerikaanse senator Bernie Sanders, was de deal snel gemaakt.

Bernie is een schat van een hond. En dat haar naamgenoot op dit moment jonge Amerikanen weet te winnen voor de sociaaldemocratie, daar gaat mijn hart sneller van kloppen. Want waar het om gaat is simpel: ieder mens verdient een waardig bestaan. Onze kracht zit in het collectief, waar de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. We kiezen voor duurzame vooruitgang. En we verliezen onze meest kwetsbare medemens nooit uit het oog. Dat klinkt logisch. Maar in deze tijd is het geen makkelijke opgave.

….

Het gaat met onze provincie zo goed als het gaat met onze meest kwetsbare inwoners. En daar is nog heel veel werk te verzetten. De levensverwachting van praktisch geschoolden ligt jaren lager dan die van hoogopgeleiden. Intergenerationele armoede is bij ons een groot en hardnekkig probleem. En onze provincie is helaas kampioen energiearmoede.

Daar wil ik het de komende jaren over hebben.